Alan adı ve hosting her zaman işletme sahibinin adına, onun e-postasıyla ve onun erişebildiği bir hesapta açılmalıdır. Tasarımcı teknik kurulumu yapabilir, ama kayıtta sahip olarak siz görünmelisiniz. Tasarımcı adına açılan bir alan adında sitenizin adresi fiilen başkasınındır; tasarımcıya ulaşamadığınız gün yenileme, taşıma ve e-posta sorunları başlar.
Neden müşterinin adına olmalı?
Alan adı, işletmenizin internetteki adresidir. Kartvizitte, araç giydirmesinde, Google İşletme Profili'nde ve e-posta adreslerinizde bu ad geçer. Yıllar içinde Google'daki sıralamalar da bu adrese bağlanır. Bu kadar çok şeyin bağlı olduğu bir varlığın kaydı, işletmenin kendisinde durmalıdır.
Hosting ise sitenizin dosyalarının ve çoğu zaman e-postalarınızın durduğu yerdir. Hesap sizdeyse yedeğe, faturaya ve teknik desteğe doğrudan ulaşırsınız. Tasarımcınızı değiştirmek istediğinizde yeni kişiye erişim verirsiniz ve iş kaldığı yerden devam eder.
Benim çalışma şeklim de bu: alan adı ve hosting müşterim adına açılır, ben yalnızca teknik kurulumu yaparım. Sahiplik her zaman müşteride kalır.
Tasarımcı adına açılırsa hangi sorunlar çıkar?
Çoğu tasarımcı bunu kötü niyetle yapmaz; işi hızlandırmak ya da müşteriyi teknik ayrıntıyla yormamak ister. Sorunlar genellikle yıllar sonra, ilişki bittiğinde ya da tasarımcıya ulaşılamadığında ortaya çıkar:
- Yenileme kaçabilir: Hatırlatma e-postaları tasarımcıya gider. Kartı değişen, işi bırakan ya da e-postasına bakmayan biri yüzünden alan adınızın süresi dolabilir.
- Taşıma ve değişiklik yapamazsınız: Siteyi yeniletmek ya da başka bir hosting'e geçmek istediğinizde her adım için onun onayına muhtaç kalırsınız.
- E-postalarınız risk altındadır: Kurumsal e-posta aynı hesaptaysa, hesap kapanınca yazışmalarınız da gider.
- Fiyatı siz belirleyemezsiniz: Yenileme ücretini tasarımcı belirler; başka bir firmaya geçme seçeneğiniz fiilen kalmaz.
- Anlaşmazlıkta pazarlık kozu olur: Ödeme ya da kapsam tartışmasında adres karşı tarafın elinde olur.
"Erişim bilgileri eski tasarımcıda kaldı" şikâyeti, mevcut sitesi olan işletmelerin en sık dile getirdiği sorunlardan biridir. Bu durumun sitenizi nasıl etkilediğini siteniz neden müşteri getirmiyor yazımda da anlattım.
.com.tr gibi .tr alan adlarında kurallar neler?
".tr" uzantılı alan adları Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun (BTK) işlettiği TRABİS sistemiyle tahsis edilir. Kurallar İnternet Alan Adları Yönetmeliği'nde yazılıdır. İşletme sahibini ilgilendiren maddeler şunlar:
- Belgeli ve belgesiz tahsis (madde 8): Alan adları belgeli ya da belgesiz verilir. Belgesiz tahsiste "ilk gelen ilk alır" kuralı geçerlidir. Belge istenen uzantılar Yönetmeliğin ekinde sayılır: aralarında .av.tr (avukatlar), .dr.tr (tıp doktorları), .bel.tr, .edu.tr, .k12.tr ve .gov.tr var. .com.tr bu listede yer almaz; yani belge istenmez, ilk başvuran alır.
- Süre (madde 8): Alan adı bir defada en az 1, en fazla 5 yıl için tahsis edilir.
- Yenileme (madde 9): Kayıt kuruluşu, süre bitmeden en az üç ay önce alan adı sahibini e-postayla bilgilendirir. Süre sonunda yenilenmeyen alan adının kullanımı iki ay durdurulur; bu sürede de yenilenmezse alan adı yeniden tahsise açılır, yani başkası alabilir.
- Devir (madde 13): Alan adları satılabilir ya da devredilebilir. Devir için hizmet alınan kayıt kuruluşunun sitesindeki form doldurulur.
- Kayıt kuruluşu değiştirme (madde 20 ve 21): Alan adı sahibi, isterse hizmet aldığı kayıt kuruluşunu değiştirebilir. Alan adını kullanma, yenileme ve feragat etme hakları da sahibine aittir.
Buradan çıkan sonuç açık: Yönetmelikte bütün haklar "alan adı sahibi"ne tanınıyor ve hatırlatma e-postası da ona gidiyor. Kayıtta tasarımcı görünüyorsa bu hakların hepsi onda olur. Avukat olarak .av.tr almayı düşünüyorsanız belge gerektiğini hesaba katın; meslek sitesinde dikkat edilecek diğer konuları avukat web sitesi tasarımı sayfamda topladım.
Bu bölüm hukuki görüş değildir; alan adınızla ilgili bir uyuşmazlık ya da devir sorunu varsa kayıt kuruluşunuza ve gerekirse bir hukukçuya danışın.
Alan adı tasarımcıdaysa nasıl geri alınır?
Önce alan adının hangi firmada kayıtlı olduğunu ve kayıtta kimin göründüğünü öğrenin. Ardından duruma göre ilerleyin:
- Tasarımcıdan yazılı olarak isteyin. Alan adının sizin adınıza devredilmesini ya da kendi hesabınıza aktarılmasını isteyin. Çoğu durumda bu, kayıt firmasının panelinde "hesaplar arası aktarma" ya da sahip bilgisini değiştirme işlemiyle çözülür.
- .com ve benzeri uzantılarda transfer. Alan adını başka bir firmaya taşımak için önce paneldeki transfer kilidi kapatılır, ardından EPP kodu (yetki ya da transfer kodu) alınır ve yeni firmada bu kodla transfer başlatılır. ICANN'in alan adı sahipleri için SSS sayfasına göre kayıt firması EPP kodunu talepten sonra 5 takvim günü içinde vermek zorundadır; yeni kayıttan ya da son transferden sonraki 60 gün içinde transfer reddedilebilir. Sahip bilgisini değiştirmek de bazı durumlarda transferi geçici olarak kilitleyebilir; sırayı kayıt firmanıza sorun.
- .tr uzantılarında devir. Yukarıdaki madde 13'e göre devir, kayıt kuruluşunun sitesindeki formla yapılır. Formu kayıtta görünen sahip doldurur; tasarımcı kayıtta görünüyorsa onun işlem yapması gerekir.
- Ulaşılamıyorsa: Kayıt firmasının destek ekibine durumu anlatın, faturalar ve yazışmalar gibi elinizdeki belgeleri hazırlayın. Uyuşmazlık büyürse bir hukukçudan destek alın.
Transfer sırasında site ve e-posta kesintiye uğramasın diye DNS ayarlarını değiştirmeden önce mevcut kayıtların bir kopyasını alın.
Hosting hesabında tasarımcıya erişim nasıl verilir?
Hesap sizin adınıza olduğunda tasarımcının da çalışabilmesi gerekir. Bunun için şifrenizi paylaşmak yerine yetki vermek daha güvenlidir:
- Hesap paylaşımı: Birçok hosting firması, hesap sahibinin başka bir kullanıcıya sınırlı erişim vermesine izin verir. Örneğin Hostinger'da hPanel içindeki hesap paylaşımı bölümünden tasarımcının e-postasını girip rol seçebilirsiniz; tasarımcı kendi girişiyle sizin hizmetlerinizi yönetir, sizin şifrenizi görmez. Adımlar Hostinger'ın destek makalesinde anlatılıyor.
- Ayrı kullanıcılar: FTP, veritabanı ve WordPress yönetici hesabı için tasarımcıya ayrı kullanıcı açın. İş bitince bu kullanıcıları silebilir ya da yetkisini düşürebilirsiniz.
- Şifre paylaşmak zorundaysanız: Geçici bir şifre verin ve iş bitince değiştirin. E-posta hesabınızın şifresini hiçbir zaman paylaşmayın; alan adı ve hosting şifrelerini sıfırlamak o e-postayla yapılır.
Not: Hostinger paketlerine Hostinger paketleri sayfamdan bakabilirsiniz. Sayfadaki bağlantılar ortaklık bağlantısıdır; satın alırsanız komisyon alabilirim, sizin için fiyat değişmez. ERDO10 kuponuyla Hostinger'ın tüm paketlerinde (hosting, VPS ve Horizons dahil) %10 indirim alabilirsiniz.
Yenileme tarihlerini nasıl takip etmelisiniz?
Hesap sizde olunca yenileme sorumluluğu da sizdedir. Birkaç basit önlem, sitenin bir sabah açılmaması riskini büyük ölçüde azaltır:
- Alan adı ve hosting hesabında sizin düzenli baktığınız bir e-posta adresi kayıtlı olsun.
- Otomatik yenilemeyi açın ve hesaptaki kartın son kullanma tarihini kontrol edin.
- Alan adı, hosting ve varsa SSL yenileme tarihlerini takviminize not edin.
- Alan adını mümkünse birkaç yıllık kaydedin; böylece yıllık yenileme telaşı azalır.
Yenileme, güncelleme ve yedek işlerini düzenli birine bırakmak isterseniz aylık bakımın yaklaşık maliyetini WordPress bakım fiyat hesaplama aracında görebilirsiniz.
Teklif ve sözleşmede bu konu nasıl yazılmalı?
Teklifte "alan adı ve hosting dahil" yazması yetmez; kimin adına açılacağı da yazmalıdır. Teklifleri karşılaştırırken bu satıra nasıl bakılacağını web sitesi teklifleri nasıl karşılaştırılır yazımda, sözleşmeye hangi maddelerin girmesi gerektiğini sözleşme rehberimde anlattım. Projeye başlamadan önce cevaplamanız gereken diğer sorular web sitesi yaptırmadan önce sorulacaklar listemde. Nasıl çalıştığımı web tasarımı sayfamda bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Tasarımcı alan adını benim adıma alabilir mi?
Alabilir; önemli olan kayıtta sahip olarak sizin adınızın ve e-postanızın görünmesi ve hesaba sizin girebilmenizdir. En temizi, hesabı sizin açmanız ve tasarımcıya yetki vermenizdir.
.com.tr alan adı almak için belge gerekir mi?
İnternet Alan Adları Yönetmeliği'nin ekinde belgeli tahsis edilen uzantılar sayılır ve .com.tr bu listede yer almaz. .com.tr belgesiz, "ilk gelen ilk alır" kuralıyla tahsis edilir. .av.tr ve .dr.tr gibi meslek uzantıları ise belge ister.
.tr alan adımın süresi dolarsa ne olur?
Yönetmeliğin 9. maddesine göre süresi dolan ve yenilenmeyen alan adının kullanımı iki ay durdurulur. Bu iki ayda yenilenmezse alan adı yeniden tahsise açılır ve başkası alabilir.
EPP kodu nedir, nereden alınır?
EPP kodu, alan adını başka bir kayıt firmasına taşırken sahipliği doğrulayan koddur. Alan adının kayıtlı olduğu firmanın panelinden alınır ya da o firmanın destek ekibinden istenir.
Hosting hesabımın şifresini tasarımcıya vermem sakıncalı mı?
Mümkünse vermeyin; hosting firmanızın hesap paylaşımı ya da ek kullanıcı özelliğiyle yetki verin. Şifre vermek zorunda kalırsanız iş bitince değiştirin ve e-posta şifrenizi hiçbir zaman paylaşmayın.