Bir derneğe bağış yapmayı ya da üye olmayı düşünen kişi önce sitesine bakar. Aradığı cevaplar bellidir: bu kuruluş ne için var, bugüne kadar ne yaptı, verdiğim destek nereye gidiyor ve nasıl katılırım? Site bu soruları açık, sade ve kanıtlı biçimde cevaplamalıdır.
Dernek ve vakıf sitesine kim bakar?
- Bağışçı: kuruluşun amacına, yürüttüğü projelere, bağışın nasıl kullanıldığına ve resmi bilgilere (kütük numarası, adres, yönetim) bakar.
- Üye ve gönüllü adayı: faaliyetleri, toplantı ve etkinlik takvimini, üyelik şartlarını ve başvurunun nasıl yapılacağını arar.
- Proje ortağı, kamu kurumu ve basın: geçmiş çalışmaları, faaliyet raporlarını, duyuruları ve iletişim kişisini görmek ister.
Dernek ve vakıf sitesinde hangi sayfalar olmalı?
- Ana sayfa: kuruluşun amacı tek cümlede, güncel çalışmalar, "bağış yap" ve "üye ol" düğmeleri.
- Hakkımızda: kuruluş yılı, tüzük ya da vakıf senedi, yönetim kurulu ve resmi bilgiler.
- Faaliyetler ve projeler: her proje için ayrı sayfa; ne yapıldığı, nerede ve ne zaman.
- Haberler ve duyurular: etkinlikler, bültenler ve genel kurul duyuruları.
- Bağış sayfası: bağışın hangi amaçla alındığı, banka hesap bilgileri ve varsa online bağış seçeneği.
- Üyelik ve gönüllülük: şartlar, başvuru formu ve sonrasında ne olacağı.
- Şeffaflık: faaliyet raporları ve mali özetler için ayrı bir sayfa.
- İletişim: adres ve harita, telefon, e-posta ve WhatsApp.
Online bağış sayfası hangi kurallara göre kurulur?
2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu madde 2/2, derneklerin ve bağış kabulüne yetkili vakıfların kendi statülerine göre üyelerinden ve diğer kişilerden aldıkları bağışları Kanun kapsamı dışında tutar; Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmelik madde 2 de aynı ayrımı yapar. Bunun dışındaki yardım toplama faaliyetleri yetkili makamın iznine bağlıdır (Kanun madde 6). Kanun, elektronik sistemlerle yardım toplamayı da yardım toplama şekilleri arasında sayar (madde 5). Bağış sayfasını bu ayrıma göre kuruyorum:
- Bağış sayfası, bağışın tüzüğünüzdeki ya da vakıf senedinizdeki hangi amaç için alındığını açıkça anlatır.
- Tüzüğünüzün kapsamını aşan, kamuya açık bir yardım kampanyası düzenleyecekseniz bunun izne bağlı olup olmadığını başlamadan il sivil toplumla ilişkiler müdürlüğüne sorun. Kanun, internette izinsiz yardım toplamaya idari para cezası öngörür (madde 29) ve bu içeriğin kaldırılması ya da erişiminin engellenmesi yolunu düzenler (madde 6).
- İzinli bir kampanyada DERBİS üzerinden verilen yardım toplama izin numarası, internet dahil kullanılan her materyalde yazılmak zorundadır (Yönetmelik madde 7). Kampanya sayfasında bu numara için sabit bir alan bırakıyorum.
- İzinli kampanyada banka hesabı ya da elektronik ödeme sistemi kullanılıyorsa hesap ve SMS numarası gibi bilgiler, izni izleyen otuz gün içinde izin veren makama bildirilir (Yönetmelik madde 7).
5253 sayılı Dernekler Kanunu madde 11'e göre dernek gelirleri bankalar aracılığıyla toplandığında banka dekontu ya da hesap özeti alındı belgesi yerine geçer. Bu yüzden bağış sayfasının merkezine IBAN bilgisini koyuyorum; isterseniz bankanın ya da bir ödeme kuruluşunun (iyzico, PayTR gibi) güvenli ödeme sayfasıyla kartla bağış da kurulabilir, kart bilgisi sitenizde tutulmaz. Kayıt ve belge düzenini mali müşavirinizle netleştirmenizi öneririm.
- Yurt dışından bağış: dernekler yurt dışından nakdi yardımı mülki idare amirliğine önceden bildirerek ve banka aracılığıyla alır (5253 madde 21). Vakıflarda yurt dışından nakdi yardım banka aracılığıyla alınır ve sonuç Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne bildirilir (5737 sayılı Vakıflar Kanunu madde 25). Yabancı dilde bağış sayfası açacaksanız bu adımları baştan planlayın.
- Ad ve logo: dernekler başka bir derneğin, siyasi partinin ya da sendikanın adını, amblemini ve benzeri işaretlerini kullanamaz (5253 madde 29). Sitede kuruluşun resmi adını tüzükteki biçimiyle yazıyorum.
- Şeffaflık: Vakıflar Kanunu madde 32, Genel Müdürlüğe verilen beyannamede mali tabloların uygun araçlarla yayınlandığına dair belgeyi de sayar; sitenin bunun için yeterli olup olmadığını Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne sorun. Faaliyet raporlarını sitede yayımlamak bağışçıya güven verir.
Bu bölüm hukuki görüş değildir; derneklerde il sivil toplumla ilişkiler müdürlüğüne, vakıflarda Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne ya da bir hukukçuya danışın.
Üye ve bağışçı verisi: KVKK'da nelere dikkat ediyorum?
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu madde 6/1, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği bilgisini özel nitelikli kişisel veri sayar. Bu veri kural olarak işlenemez; açık rıza, kanunda açıkça öngörülme ya da siyasi, felsefi, dini veya sendikal amaçla kurulan dernek ve vakıfların üyelerine yönelik, üçüncü kişilere açıklanmayan işlemeler gibi istisnalarla işlenebilir (madde 6/3) ve Kurulun belirlediği yeterli önlemler alınmalıdır (madde 6/4). Formları buna göre kuruyorum:
- Üyelik başvuru formu yalnızca gerekli bilgileri ister; aydınlatma metni formun yanında durur (madde 10).
- Üye listesi sitede herkese açık yayınlanmaz; yönetim kurulu dışındaki kişilerin adı ve fotoğrafı izin alınmadan konmaz.
- Bağışçı adları, bağışçı istemedikçe sitede listelenmez.
- Formlar şifreli bağlantı (SSL) üzerinden, yalnızca belirlediğiniz adrese gelir.
Haber ve blog ağırlıklı dernek sitesi
Bazı dernekler için site düzenli yayın yapılan bir içerik platformudur: haberler, makaleler, bültenler. Bu durumda kategori yapısı, yazar sayfaları ve arşiv baştan planlanır, birden çok yazar için yetki düzeyleri ayrılır. Böyle bir sitenin hazırlığı kurumsal bir siteden uzun sürer.
WordPress mi, özel kod mu?
Haberleri ve duyuruları gönüllülerin ya da yönetim kurulunun kendisi girecekse WordPress çoğu zaman en pratik yoldur: yazı eklemek kolaydır, kullanıcı yetkileri hazırdır. Bağışçı paneli, üye aidat takibi ya da üye veritabanına bağlı bir yapı gerekiyorsa özel kodlu bir sistem daha uygun olabilir; bunun için web yazılımı sayfama bakın. Karşılaştırmayı WordPress mi, özel kodlu site mi yazımda anlattım.
Google'da ve yapay zekada nasıl bulunur?
Dernekler genellikle adıyla, amacıyla ve şehirle birlikte aranır: "Ankara engelliler derneği", "burs veren vakıflar", "gönüllü olabileceğim dernekler" gibi. Her faaliyet alanı ve proje için ayrı bir sayfa, tutarlı ad, adres ve telefon bilgisi ve schema.org'daki NGO türünde yapılandırılmış veri bu aramalarda görünmenin temelidir. Yapay zeka asistanlarına "şu konuda bağış yapabileceğim vakıflar" diye soranlar için kuruluşun amacı, kütük bilgisi ve çalışmaları açık cümlelerle yazılmalıdır; yöntemi GEO hizmetimde anlatıyorum. Sıralama garantisi vermiyorum.
Süreç ve süre
- Keşif görüşmesi: amacınız, hedef kitleniz, bağış ve üyelik süreciniz, siteyi kimin güncelleyeceği.
- Sayfa planı ve içerik listesi: tüzük, resmi bilgiler, proje fotoğrafları ve metinler.
- Tasarım: iki tur revizyon hakkıyla.
- Geliştirme: bağış ve üyelik sayfaları, formlar, yasal metinler ve arama motoru ayarları.
- Yayın ve teslim: Search Console kurulumu, erişim bilgileri, sitenin yedeği ve kısa panel eğitimi; yayından sonra 1 ay ücretsiz destek.
Kurumsal bir dernek ya da vakıf sitesi genellikle 2-3 haftada, haber ve blog ağırlıklı bir içerik sitesi 3-4 haftada tamamlanır. Alan adı ve hosting kuruluşun adına açılır; yönetim değişse de site kuruluşta kalır.
Dernek sitelerinden deneyimim
2024'te 2 dernek sitesi hazırladım. Biri kurumsal bir siteydi ve 2-3 haftada yayına çıktı; diğeri haber ve blog ağırlıklı bir içerik sitesiydi ve 3-4 haftada tamamlandı. Yayınlanmasına izin verilen işleri portföyümde görebilirsiniz.
Dernek ve vakıf sitelerinde sık yapılan hatalar
- Bağış düğmesini koyup bağışın ne için kullanılacağını anlatmamak.
- Alan adını ve hosting'i bir yöneticinin kişisel adına açmak; yönetim değişince erişim kaybolur.
- Faaliyetleri yalnızca sosyal medyada paylaşıp sitede arşivlememek.
- Üye listesini ya da başvuru bilgilerini herkese açık bir sayfada tutmak.
- Kampanya sayfasında izin numarasını unutmak.
- Yıllarca güncellenmeyen haber sayfası; ziyaretçi kuruluşun hâlâ faal olup olmadığını sorgular.
Hangi paket uygun?
Faaliyetleri, projeleri ve bağış sayfası olan kuruluşlar için kurumsal site paketi doğru başlangıçtır. Yeni kurulan ve önce kendini tanıtmak isteyen bir dernek tanıtım sitesiyle başlayabilir. Kapsamı kurumsal site paketiyle ya da tanıtım sitesi paketiyle hesaplayıcıda görebilirsiniz. Genel süreç için kurumsal web sitesi nasıl yapılır yazıma bakabilirsiniz.