Aile danışmanı sitesinde gizlilik, formda en az bilgi istenerek ve görüşmenin nasıl işlediği açıkça yazılarak sağlanır. Çift ve aile görüşmelerinde sağlık ve cinsel hayat gibi özel nitelikli veriler konuşulabilir, form ise çoğu zaman bir kişi tarafından başkaları adına doldurulur. Bu yüzden ilişkinin ayrıntılarını sormuyor, yalnızca ad, iletişim, görüşme türü ve uygun zamanı alıyorum.
Çift ve aile sitelerinde gizlilik neden farklı?
Bireysel bir danışmanlık sitesinde formu dolduran kişi kendi bilgisini yazar. Çift ya da aile danışmanlığında aynı formu dolduran kişi eşinin, anne babasının ya da çocuğunun bilgisini de yazabilir; bazen o kişilerin görüşmeden haberi bile olmaz. Yani sitenize düşen veri, formu dolduran kişiden fazla insana ait olabilir.
İkinci fark, konuların niteliği. 6698 sayılı KVKK sağlığı ve cinsel hayatı özel nitelikli kişisel veri sayar. KVKK'nın özel nitelikli veri sayfası, bu verilerin ancak kanunda sayılan sınırlı hallerde işlenebileceğini ve Kurul'un belirlediği yeterli önlemlerin alınması gerektiğini anlatır. Evlilik içi şiddet, sadakat sorunu ya da cinsel uyumsuzluk bir randevu notuna bile yazılırsa bu kapsama girebilir.
Randevu formunda ne sorulmalı, ne sorulmamalı?
Kural basit: görüşmede konuşulacak şey formda yazılmaz. Formu şöyle kuruyorum:
| Formda sorulur | Formda sorulmaz |
|---|---|
| Ad ve soyad (isterseniz takma ad ya da yalnızca ad) | Eşin ya da çocuğun adı, yaşı, iş yeri |
| Telefon veya e-posta (tek iletişim kişisi) | Sorunun ayrıntısı, ilişkinin geçmişi |
| Görüşme türü: bireysel, çift, aile, online | Sağlık durumu, ilaç, tanı |
| Uygun gün ve saat | Boşanma davasının ayrıntıları, şiddet iddiaları |
| Kısa bir tercih notu: "ilk görüşmeyi eşimle birlikte istiyorum" | Çocuğun okul ya da sağlık bilgileri |
Formun hemen altına "Lütfen görüşmede konuşacağımız ayrıntıları bu forma yazmayın" gibi bir cümle koyuyorum. Bu cümle hem ziyaretçiyi korur hem de sitenizde gereksiz özel nitelikli veri birikmesini önler.
Aydınlatma metni ve açık rıza nasıl yerleştirilir?
Form gönderildiği anda kişisel veri toplanmış olur. Aydınlatma metni formun yanında, tam bir sayfaya gitmeden okunabilecek kısa bir özet ve tam metne bağlantıyla durmalı. Özette hangi verinin, hangi amaçla, kime ve ne kadar süreyle saklandığı yazar. Aydınlatma bir bilgilendirmedir; onay kutusuna çevrilmiş bir kabul metni değildir. KVKK'nın özel nitelikli veriyle ilgili hallerinden biri olan açık rızayı ise yalnızca gerçekten işlenecek bir veri için, ayrı ve anlaşılır biçimde alıyorum.
Formu doldurmayan kişi için de bir pratik önlem ekliyorum: formda yalnızca kendi bilgisini yazması istenir. Başkasının bilgisi, görüşmeye o kişi katıldığında kendisinden alınır. Hukuki ayrıntılar sizin çalışma şeklinize bağlıdır; son metni bir hukukçuya kontrol ettirmenizi öneririm.
Aile danışmanlığının yasal çerçevesi gizliliği nasıl etkiler?
Aile danışmanı unvanı, 4 Eylül 2012 tarihli Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği ile düzenlenir. Yönetmelik aile danışma merkezlerinin açılışını, personelini, ücretlerini ve denetimini kapsar. Gizlilik açısından iki maddesi önemli:
- Madde 28: merkeze başvuran kişiler için kayıt yapılması ve dosya açılması zorunludur; merkezlerde tutulan kişisel bilgi, belge ve raporlar en az beş yıl saklanır.
- Madde 29: kişisel bilgi, belge ve raporlar ile hizmet alanların kimlik bilgileri ve yaşadıkları sorunlara ilişkin bilgiler gizlilik ilkesine uygun saklanır ve açıklanamaz.
Bu iki madde merkezler için yazılmıştır. Merkez olmadan bireysel çalışıyorsanız hangi hükümlerin sizin için geçerli olduğunu il müdürlüğünden ya da meslek kuruluşunuzdan öğrenmeniz gerekir; ben bunu sizin yerinize söyleyemem. Sitede ise saklama süresini ve kayıtların nasıl tutulduğunu gizlilik sayfasında yazıyorsanız, yazdığınız şey gerçekten uygulanıyor olmalı.
Unvanı sitede nasıl yazmalı?
Aynı yönetmeliğin 14. maddesi, sosyal hizmet, psikoloji, sosyoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik, tıp, hemşirelik ve çocuk gelişimi alanlarından birinde en az dört yıllık lisansı olanların, 450 saatlik aile danışmanlığı eğitimini tamamlayıp sertifika alması halinde aile danışmanı unvanı alabileceğini söyler. Aynı alanlardan sonra aile danışmanlığı yüksek lisansı ya da doktorası yapanlar da aile danışmanı sayılır.
Sitedeki profil sayfasında bu yüzden lisans alanınızı, aldığınız eğitimin adını ve kurumunu olduğu gibi yazmanızı öneririm. Ek olarak merkez olarak çalışıyorsanız madde 20, tabela ve elektronik ortam materyallerinde açılış izin belgesindeki merkez adından başka ad kullanılamayacağını söyler. Aynı madde tanıtıma izin verir, ancak mesleki etik kurallarına aykırı, yanıltan ve bilimsel olarak doğrulanmamış uygulamalara dayalı tanıtımı yasaklar. "Evliliğinizi kurtarırız" gibi bir cümle bu yüzden sitenizde yer almamalıdır.
Sağlık tanıtım kurallarının bu siteleri kapsayıp kapsamadığı konusunda temkinliyim. Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, sağlık meslek mensuplarını, özel sağlık kuruluşlarını ve sağlık turizmi aracı kuruluşlarını kapsar. 1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesindeki meslekler arasında klinik psikolog vardır, aile danışmanı yoktur. Ancak aynı kişi klinik psikolog ya da hekimse ve siteyi o sıfatla da tanıtıyorsa yönetmelik o kısım için geçerli olabilir. Bu bölüm hukuki görüş değildir; emin değilseniz bir hukukçuya danışın.
Danışan yorumu, vaka ve fotoğraf paylaşılır mı?
Çift ve aile danışmanlığında "çiftimiz sayesinde barıştı" türü bir paylaşım, o kişilerin kimliği gizlenmiş olsa bile gizlilik ilkesine zarar verebilir; evlilik sorunları çevreden kolay tanınır. Bu nedenle sitelerde danışan yorumu bölümü açmıyor, vaka hikâyesi yazmıyor ve danışan fotoğrafı kullanmıyorum. Bu, yönetmelikten çıkan bir yasak değil, benim çalışma şeklimdir. Gerektiğinde onların yerine kendi mesleki bakış açınızı anlatan kısa yazılar yayımlanabilir.
Çerez, istatistik ve harici araçlar
- Sohbet ve takip araçları: forma yazılan ya da sohbete girilen bilgiler üçüncü bir hizmete gidiyorsa bunu gizlilik metninde yazmak gerekir. Gereksiz harici araç eklememeyi tercih ederim.
- Randevu eklentisi: verinin nerede saklandığını bilmeniz gerekir; WordPress eklentilerinin ayarlarını kısıtlıyor ve yalnızca gerekli alanları açıyorum.
- Online görüşme: sitede "görüşmeler kaydedilmez" gibi bir cümle yazıyorsanız bu gerçekten doğru olmalı.
- Bağlantı: sitenin tamamı şifreli bağlantıyla (SSL) çalışmalı; form e-postası yalnızca sizin belirlediğiniz adrese gitmeli.
Bu kurallarla site nasıl bulunur?
Gizlilik, görünürlüğün karşıtı değildir. Çiftler "çift terapisi" ya da "evlilik danışmanlığı" diye aradığında her çalışma alanı için ayrı ve dolu bir sayfa, tutarlı ad-adres-telefon bilgisi (NAP) ve görüşmenin nasıl işlediğini anlatan sade bir dil güven verir. Yapay zeka asistanları için de uzmanın kim olduğunu ve neyle çalıştığını net yazmak yeterli zemindir; ayrıntısını GEO hizmetimde anlattım.
Bu konuda nereden yazıyorum?
Henüz aile danışmanlığı sitesi hazırlamadım. 2023'ten bu yana 6 psikoloji kliniği ve psikolog sitesi hazırladım; bu yazıdaki yasal çerçeveyi ise yönetmeliklerin Resmî Gazete'deki metinlerinden okuyarak derledim. Sayfa yapısını, süreci ve altyapı seçimini aile ve çift danışmanı web sitesi tasarımı sayfamda anlattım; psikologlar için ayrıntılar psikolog web sitesi tasarımı sayfamda.
Yayından önce kontrol listesi
- Formda ilişkinin ayrıntısını ya da başka kişilerin bilgisini soran alan var mı?
- Formun altında "ayrıntıları yazmayın" notu var mı?
- Aydınlatma metni formun yanında ve anlaşılır mı?
- Profil sayfasındaki unvan, lisans alanı ve eğitim bilgisi sertifikalarınızla birebir uyuşuyor mu?
- Merkez olarak çalışıyorsanız site adı açılış izin belgesindeki adla aynı mı?
- Sonuç vaat eden, kesin sonuç bildiren cümle kaldı mı?
- Gizlilik sayfasındaki saklama süresi ve kayıt bilgisi gerçeği yansıtıyor mu?
- Son metin bir hukukçu ya da meslek kuruluşunuz tarafından kontrol edildi mi?
Siteyi yaptırmadan önceki genel hazırlık için web sitesi yaptırmadan önce sorulacak 10 soru yazıma bakabilirsiniz. Randevulu bir sitenin kapsamını web sitesi fiyat hesaplama aracında görebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Aile danışmanı sitesinde randevu formu ne sormalı?
Ad, iletişim bilgisi, görüşme türü ve uygun zaman yeterlidir. İlişkinin ayrıntıları, sağlık bilgisi ve diğer kişilerin bilgileri forma yazdırılmamalıdır; çünkü bu bilgiler KVKK'da özel nitelikli kişisel veri sayılan sağlık ve cinsel hayat verilerini içerebilir.
Çift terapisi sitesinde danışan yorumu yayımlanabilir mi?
Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği'nin 29. maddesi merkezlerde tutulan bilgilerin ve hizmet alanların yaşadıkları sorunlara ilişkin bilgilerin açıklanamayacağını söyler. Ben gizlilik nedeniyle sitelerde danışan yorumu ve vaka hikâyesi bölümü açmıyorum.
Aile danışmanı unvanı için hangi eğitim gerekir?
Yönetmeliğin 14. maddesine göre sosyal hizmet, psikoloji, sosyoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik, tıp, hemşirelik ya da çocuk gelişimi alanında dört yıllık lisans ve 450 saatlik aile danışmanlığı eğitimi sertifikası ya da bu alanlardan sonra aile danışmanlığında yüksek lisans veya doktora gerekir.
Sağlık tanıtım yönetmeliği aile danışmanı sitelerini kapsar mı?
Yönetmelik sağlık meslek mensuplarını, özel sağlık kuruluşlarını ve sağlık turizmi aracı kuruluşlarını kapsar. 1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesinin saydığı meslekler arasında aile danışmanı yoktur; ancak aynı kişi klinik psikolog ya da hekimse o sıfatla yaptığı tanıtım kapsama girebilir. Kesin kapsam için hukukçuya danışın.
Aile danışmanı sitesinin kurulumu ne kadar sürer?
Randevulu bir danışmanlık sitesi genellikle 2-3 haftada yayına çıkar. Süre, metinlerin ve fotoğrafların ne zaman hazır olduğuna bağlıdır.